Henryk Mikołaj Miler

Urodził się 19 stycznia 1839 roku we Włodawie na Podlasiu. Syn Jana i Katarzyny z domu Sękowskiej.

źródło: Kazimierz Stefański "Kalisz w latach 1848-1861", Kalisz 1935O jednym jeszcze młodzieńcu należy - dla charakterystyki ogółu młodzieży ówczesnej - wspomnieć. Jestto drobny zresztą - z życia codziennego wypadek, jaki sie zdarzył pod Kaliszem jakiemuś panu B. Ów pan B.,dojeżdżając końmi własnymi do Kalisza - był obywatelem z Piotrkowskiego - spostrzegł z przerażeniem, że zgubił pugilares z większą ilością pieniędzy, ile, że jechał do Poznania za interesami. Każe wracać do ostatniego postoju swego, sądząc, że tam go zostawił. Ledwie zawrócił, gdy jakiś młodzieniec podbiega do powozu z zapytaniem, czy nie zgubił pugilaresu z pieniędzmi. Po stwierdzeniu i otrzymaniu zguby, pragnie młodzieńca wynagrodzić, ale ten go zapytał wówczas: "Czy za wyświadczona przysługę trzeba wynagradzać?" Tym młodzieńcem był Henryk Müller, którego pamięta zapewne jeszcze wielu mieszkańców Kalisza, gdzie przemieszkiwał prawie do końca życia swego. Wzruszony postępkiem mlodzieńca pan B., opisał całe zdarzenie w "Kuryerze Warszawskim" kończąc słowami! "kiedyś niechciał młodzieńcze przyjąć żadnego wynagrodzenia, to przyjm choć tych kilka wyrazów podziękowania, które mi się z piersi wyrywają, na wspomnienie o tak szlachetnym czynie".

Po ukończeniu szkoły realnej rozpoczął w 1859 roku służbę przy Trybunale Kaliskim.

Powstaniec styczniowy, był adiutantem gen. Edmunda Taczanowskiego, a następnie gen. Józefa Hauke-Bosaka. Wzięty do niewoli pod Skotnikami w dniu 03 marca 1864 roku w potyczce określanej jako potyczka pod Łukowcem k/Koprzywnicy ^[1] osadzony w wiezieniu Sandomierskim, a następnie w Cytadeli.
Za udział w powstaniu został skazany i zesłany na roboty kolejowe w Rosji. ^[2].
Po amnestii w 1868 r. wrócił do rodzinnego Kalisza i został przyjęty w 1872 r. na aplikanta przy Trybunale. W sądownictwie służył do 1920 roku, cieszył się zaufaniem i szacunkiem przełożonych, sympatia kolegów i powszechnym uznaniem całego miasta.

Henryk Miler pracował również na polu literackim, jego wierszyki okolicznościowe i rzeczowe artykuły niejednokrotnie ozdabiały szpalty "Kaliszanina" i "Gazety Kaliskiej" ^[3].
Żona Antonina Helena z Krajewskich ^[4] herbu Jasieńczyk prawnuczka Tadeusz Krajewskiego.

Tadeusz Krajewski był kapitanem wojsk polskich Księstwa Warszawskiego, odznaczonym Złotym Krzyżem Wojskowym tj. Virtuti Militari. Służbę rozpoczął w 8 pułku piechoty, następnie został przydzielony do 16 pułku piechoty Księstwa Warszawskiego. Według legendy rodzinnej towarzyszył Napoleonowi Bonaparte na Elbie ^[5].

Henryk Mikołaj Miler zawarł związek małżeński z Antoniną Katarzyną Krajewską w 1875 roku. Małżonkowie zamieszkali w majątku Huby Tynieckie k/Kalisza. Tam przyszły na świat dzieci: Helena, Jan, Józef, Walenty i Stefan. Antonina z Krajewskich Miler zmarła na obczyźnie w 1917 roku.

W okresie powojennym, podobnie jak inni weterani powstania 1864 roku, awansowany na stopień podporucznika ^{[6] [7] [8]} . Henryk Miler zmarł 14 października 1921 roku w Zamościu w domu syna Stefana Milera w wieku 83 lat. Zgodnie z testamentem został pochowany w Kaliszu. Zarówno w Zamościu jak i w Kaliszu był żegnany z honorami wojskowymi, na pogrzeb przyszły tłumy.

Opis uroczystości pogrzebowych świętej pamięci Henryka Mikołaja Milera

Dziękuję

Wujkowi Zbysławowi Lewińskiemu (wnukowi Stefana Milera) za udostępnienie zdjęć i dokumentów
Pani Grażynie Krajewskiej za okazana pomoc i wskazanie dokumentów
Panu Jerzemu Kowalczykowi za wskazanie dokumentów

Przypisy

1. ↑ Henryk Miller s. Jana. lat 25 , mieszczanin gub. warszawska m. Kalisz został ujęty wraz z innymi w dniu 15 marca 1864 roku w potyczce " około Spirandy" (cyt, z ros.) [AGAD, ZGP, sygn. 12,k. 742v.]
   Była to potyczka w rejonie Sandomierza - Koprzywnicy, przy próbie przedostania się za Wisłę, do Galicji. W źródłach polskich określana jako potyczka pod Łukowcem k/ Koprzywnicy.
2. ↑ Z. Strzyżewska Zesłańcy Powstania Styczniowego z Królestwa Polskiego - w podanym wykazie nazwisk zesłańców podaje na str. 113, pod poz. 548 Miller Henryk; 9: 889
   tzn. występuje w zasobach Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie, w zespole Zarządu Generał - Policmajstra w Królestwie Polskim, sygn. 9 karta 889.
3. ↑ źródło: Gazeta Kaliska
4. ↑ Niektóre publikacje podają jako drugie imię Antoniny Krajewskiej - Katarzyna, co jest nieprawdą
5. ↑ Informacje pochodzą od Państwa Grażyny i Piotra Krajewsckich
6. ↑ Dodatek do Dziennika Personalnego nr 10 z 1921 r, zamieszcza Imienny Wykaz Weteranów Powstań Narodowych 1831, 1848 i 1863 roku, uznanych na zasadzie Ustawy z dnia 2.8.1919 roku (Dziennik Praw Nr 65 ex 1919 r.) przez Komisję Kwalifikacyjną i zatwierdzonych przez Min, Spraw Wojsk. i Ministra Skarbu (to była pierwsza, z kilku list). W wykazie podanym tabelarycznie:
   L.porząd. / 1475; Nazwisko i Imię / Miller Henryk Mikołaj ;Rok ur./ 1839; Miejsce urodzenia / - (nie wpisano); Stopień wojsk. poświadczony w powstaniu / szereg.; L.wyk. / III-151
   A.E. Markert - Gloria Victis podaje podobnie, ale z dodatkową informacją: zm. 14.X.1921 r. Kalisz
7. ↑ Oficerowie - weterani - uczestnicy powstania narodowego 1863 r.
   pozycja 1073. Miller Henryk Mikołaj, ppor. (1839) Kalisz
   źródło: Rocznik oficerski 1923 strona 53.